Hazırlayan: Dr. Mehmet UYSAL

 

TRANSAMİNAZLAR

(Aminotransferazlar)

 

         Aminotransferazlar, amino gruplarını bir başka oksoaside transfer ederek ya da aynı reaksiyonu tersine işleterek amino asidlerle oksoasidlerin birbirlerine dönüşümlerini katalize ederler. Diğer bir ifade ile transaminazlar keto asidlerin amino asidlere çevrilmesini katalize eden enzimlerdir. Tüm transaminazların koenzim olarak Piridoksal-5-fosfata (Vit. B₆’nın bir türevidir.) ihtiyacı vardır. Bu koenzim enzimin aktiv bölgesindeki özgün lizin biriminin ε-amino grubuna kovalan bağlarla bağlanmıştır. Aminotransferazlar, bir amino asitin amino grubunu piridoksale transfer ederek piridoksamin fosfat oluştururlar. Piridoksamin daha sonra bir α-keto asit ile reaksiyona girerek bir amino asit oluştururken kendisi de orijinal aldehit formuna yeniden dönüşür.   

            Lizin ve treonin haricindeki tüm amino asidler katabolizmalarının bir aşamasında transaminasyona uğrarlar.

 

            Bu grupta 2 önemli enzim bulunmaktadır.

1. Aspartat transaminaz (AST) veya serum glutamat oksalaasetat transaminaz (SGOT)

 

2. Alanin transaminaz (ALT) veya serum glutamat pirüvat transaminaz (SGPT)

 

Transaminazlar normalde hücre içi enzimlerdir. Plazmadaki yüksek düzeyleri bu enzimlerden zengin hücre hasarını gösterir. Örneğin fiziksel bir travma ya da hastalık hücre lizisine neden olur ve bu durum hücre içi enzimlerin kana karışmasına neden olur.

 

AST başlıca;		ALT ise;
Kalp		Karaciğer
Karaciğer		Böbrek
İskelet kası		Daha az miktarda
Böbrek		kalp ve iskelet kasında             bulunur.

 

 

Organ ve Dokulardaki Konsantrasyon
Organ	AST	ALT
Miyokard	156000	7100
Karaciğer	142000	44000
Böbrek	99000	4800
Pankreas	28000	2000
Dalak	14000	1200
Akciğer	10000	720
Eritrosit	300	110
Serum	20	16

 

            AST ve ALT’nin karaciğerdeki aktivitesi sırasıyla 7000 ve 3000 kez serumdakinden fazladır. ALT yalnızca sitoplazmada bulunmaktadır. Buna karşın AST’nin hem sitoplazmik hem de mitokondrial formları bulunmaktadır. Total AST’nin yarılanma ömrü 17±5 saat iken ALT’nin 47±10 saattir. Mitokondrial AST’nin yarılanma ömrü ise ortalama 87 saattir. AST ve ALT’nin aktiviteleri erkeklerde bayanlara oranla daha yüksek bulunmuştur ve yine yaşla da değişkenlik gösterdiği saptanmıştır.

 

Serumda transaminazların arttığı durumlar:

→     Safra yolları tıkanması (ekstra hepatik ve intrahepatik)

→     Karaciğer sirozu

→     Dermatomiyozitis

→     Hepatosellüler karsinoma

→     Hepatitler

→     Enfeksiyöz mononükleozis

→     Miyokard infarktüsü (akut)

→     İskelet kaslarının nekroz veya gangreni (iskemik)

→     Pankreatit (akut hemorajik)

→     Akciğer infarktüsü

→     Psödohipertrofik adale distrofisi

            ALT, AST’ye göre karaciğere daha spesifiktir. Ayrıca ALT aktivitesindeki yükselme AST’ye göre daha uzun sürer.

            MI’nde göğüs ağrısı başladıktan 6-8 saat sonra artan enzim AST’dir. AST aktivitesi doruk değerine 18-24 saat sonra ulaşır. İnfarktüsten sonraki 4.-5. günlerde düşer. Bu durumda ALT aktivitesi normal veya hafif artmıştır.

 

            Normal Serum Değerleri: 37^oC’de AST için 8-40 Ünite/L 

                                                                           ALT için 5-35 Ünite/L

 

            Serum AST, ALT tayini:

            (Reitman-Frankel Metodu)

 

            Prensip:

            Serumdaki transaminazlar amino grubunu amino asitten α-keto asite transfer ederler. Reaksiyondaki substratlar AST için α-ketoglutarik asit ve L-aspartat, ALT için ise α-ketoglutarik asit ve L-alanindir. Ürünler ise AST için glutamat ve oksalaoasetat ve ALT için glutamat ve pirüvattır. 2-4 dinitrofenilhidrazin eklenmesi hidrozon oluşumuna yolaçar. NaOH eklenmesi ile de kırmızı renk oluşur. Oluşan rengin yoğunluğu enzimin aktivitesi ile ilişkilidir.

 

            Numune tipi, alınması ve saklanması:

            Serum ya da EDTA/heparinize edilmiş plazma ölçüm amacı ile kullanılabilir. Transaminazlar serumda 25-35^oC’de 6 saat, 2-8^oC’de 7 gün ve –20^oC’de 1 ay stabildir.

 

            REAKTİFLER:

1.) Fosfat Tamponu:

            0,1 M Na₂HPO₄ 420 ml

            0,1 M KH₂PO₄     80 ml      

            2.) Pirüvat standartı  2 mM

            3.) AST substratı ( α-KG 2 mM, DL-aspartat 200 mM)

            4.) ALT substratı ( α-KG 2 mM, DL-alanin  200 mM)

            5.) 2,4 dinitrofenilhidrazin ( 1 mM)

            6.) 0,4 N HCl

 

            Testin Yapılışı: (AST için)

 

1.      K ve N tüpleri hazırlanır ve işaretlenir.

2.      Her iki tüpe 0.5’er ml aspartat substratı konulur. 37^oC’de 5 dakika bekletilir.

3.      K tüpüne 0.1 ml distile su, numune tüpüne 0.1 ml serum konulur. 37 ^oC’de 60 dakika bekletilir.

4.      Her iki tüpe 0.5’er ml dinitrofenilhidrazin konulur ve 20 dakika bekletilir.

5.      Her iki tüpe 5 ml 0,4 N NaOH konulur, karıştırılır ve 5 dakika bekletilir.

6.      K ve N su körüne karşı 550 nm dalgaboyunda okunur.

 

Bulunan numune değeri kör değerinden çıkarılır ve transaminazlar için çizilen standart eğrisinden absorbans değerine karşılık gelen konsantrasyon değeri tespit edilir.

 

ALT için test yapılırken baştaki aspartat yerine alanin substratı konulur ve su banyosunda 60 dakika yerine 30 dakika bekletilir. Diğer işlemler AST ile aynıdır.